Қоидаҳои нигоҳдошти махфият ва истифодаи китобхонаи электронӣ
Қоидаҳо — асосҳои нигоҳдошти махфият ҳангоми хизматрасонии библиографию иттилоотии китобхонаи электрониро муайян менамояд. Он дар асоси қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф», «Дар бораи фарҳанг», «Дар бораи таҳсилоти олии касбӣ», «Дар бораи илм ва сиёсати давлатӣ оид ба илму техника», «Дар бораи ҳуқуқи муаллиф», «Дар бораи фаъолияти китобдорӣ», «Дар бораи табъу нашр» ва дигар асноди дастурию роҳбарикунандаи соҳаи маорифу фарҳанг таҳия шудааст.
1. Мафҳумҳои асосӣ
Дар қоидаҳои мазкур мафҳумҳои асосии зерин истифода мешаванд:
— истифодабаранда — шахсе, ки тавассути платформа ба китобхонаи электронӣ дастрасӣ дорад ва аз маводҳои он истифода менамояд.
— маълумоти шахсӣ — маълумоте, ки истифодабаранда шахсан дар бораи худ ҳангоми бақайдгирӣ дар китобхонаи электронӣ ба монанди «ном», «насаб», «номи истифодабаранда», «рамзи махфӣ», «суроғаи электронӣ» ворид месозад.
— маъмурияти китобхонаи электронӣ — кормандоне, ки барои идораи платформа ва китобхона масъуланд, маълумоти шахсиро ташкил ва таҳлил мекунанд ва истифодаи коркарди дурусти китобхонаи электрониро назорат мебаранд.
— коркарди маълумоти шахсӣ — ҳар гуна амалҳое, ки бо маълумоти шахсӣ аз ҷумла ҷамъоварӣ, нигоҳдорӣ, тавзеҳ, истифода, интиқол ва тоза кардани маълумот иҷро карда мешаванд.
2. Муқаррароти умумӣ
2.1. Китобхонаи электронӣ хадамоти самарабахши рӯзмарраи иттилоотию библиографӣ ба ҳайати омӯзгорон, хонандагон, донишҷӯён, профессорону устодон, кормандони илмӣ, аспирантон ва кормандони дигари соҳаи маорифро ташкил мекунад.
2.2. Захираи электронии китобхона мувофиқи фаъолият ва самтҳои таълимию илмии соҳаи маориф, дар асоси талаботи нақшаҳои таълимӣ, захираҳои иттилоотӣ ва китобҳои электронии дарсӣ ташкил карда мешаванд.
2.3. Тарбияи фарҳангӣ, иттилоотӣ, омӯзондани малакаи истифодаи фонди электронии китобхона, омода намудани хонандагон барои кор бо махзанҳои иттилоотии электронӣ ба роҳ мемонад.
2.4. Ин қоидаҳо маъмурияти китобхонаи электрониро барои ҳифзи махфияти ҳамаи маълумотҳое, ки дар платформаи китобхонаи электронӣ ҷойгир шудаанд, ӯҳдадор менамояд. Инчунин ҳуқуқҳои истифодабарандагонро ҳангоми бақайдгирӣ ва истифодаи маводҳои омӯзишӣ муқаррар менамояд.
2.5. Истифода ва бақайдгирӣ дар китобхонаи электронӣ ин бечунучаро розӣ будан бо қоидаҳои ҳифзи махфият ва риояи шартҳои истифодабарии маводҳоро нишон медиҳад.
2.6. Дар ҳолати розӣ набудани истифодабаранда бо қоидаҳои ҳифзи махфият ё риоя накардани онҳо аз истифодаи китобхонаи электронӣ маҳрум мегардад.
2.7. Китобхонаи электронӣ аниқ будани маълумоти шахсии пешниҳоднамудаи истифодабарандаро намесанҷад ва назорат намекунад.
2.8. Маъмурияти китобхонаи электронӣ ҳифзи маълумоти шахсиро бо мақсади пешгирӣ аз паҳн нашудан новобаста аз ризоияти истифодабаранда таъмин менамояд.
2.9. Рақами мушаххаси корбар (ID) ба таври худкор пас аз сабти ном бо паёмак ба истифодабаранда ирсол мегардад.
2.10. Маълумоти шахсии истифодабарандагон танҳо бо мақсади шиносоии истифодабаранда ва истифодаи дурусти хидматҳои пешниҳодшудаи китобхонаи электронӣ ҷамъоварӣ мегардад.
2.11. Маълумоти шахсии ҳар як истифодабаранда ҳифз шуда, махфӣ нигоҳ дошта мешавад.
2.12. Коркарди маълумоти шахсии истифодабарандагон дар асоси розигии истифодабаранда ба роҳ монда мешавад.
2.13. Истифодабаранда набояд маводҳои омӯзишии китобхонаи электрониро бо мақсади фурӯш ё ғайритаълимӣ истифода намояд.
2.14. Ризоияти қисмат кардани маълумоти шахсӣ ба дигарон бо роҳи розигии хаттӣ ва расмӣ ба маъмурияти китобхонаи электронӣ мумкин аст.
2.15. Истифодабаранда оид ба пурсишу саволҳо ва пешниҳодҳо ба маъмурияти китобхонаи электронӣ тавассути суроғаи электронӣ ва рақами телефонӣ дар сомонаи раёсати маорифи ВМКБ нишондодашуда муроҷиат карда метавонад.
3. Ҳуқуқҳои истифодабарандагон
3.1. Аз ҳамаи намудҳои хизматрасонӣ ва маводҳои китобхона, сомонаҳои электронии сохторҳои маориф, фондҳои иттилоотӣ, платформаҳои рақамӣ ба таври ройгон истифода баранд.
3.2. Истифодабаранда метавонад барои истифода аз китобхона саҳифаи худӣ кушода, маълумоти шахсиашро ворид кунад ва нав кунад.
3.3. Истифодабаранда метавонад маводҳои омӯзиширо зеркашӣ намояд ва бо мақсади таълимӣ истифода барад.
3.5. Истифодабаранда метавонад маводҳо ё китобҳои омӯзиширо барои боргирӣ кардан дар китобхонаи электронӣ ба маъмурият пешниҳод намояд, ва он пас аз баррасӣ ва дар асоси ҷавобгӯ будан ба талабот ва ҳадафҳои китобхонаи электронӣ роҳ дода мешавад.
4. Ӯҳдадориҳои истифодабарандагон
4.1. Истифодабаранда бояд кӯшиш намояд, ки ба шакл ва миқдори платформаи китобхонаи электронӣ зарар нарасонад.
4.2. Барои зарари муқарарнамудаи ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ва ҷиноятии қонунгузории ҷумҳурии Тоҷикистон ҷавобгаранд.
4.3. Сабти видео ва суратгирӣ, нусхабардорӣ, нусхаи чопии фонди электронии китобхона фақат баъди огоҳ кардани маъмурият бо истиснои маҳдудиятҳои муқаррарнамудаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон иҷозат дода мешавад.
4.4. Ҳамаи истифодабарандагон бояд донанд, ки иттилооти ҳуҷҷатҳои электронӣ наметавонанд бевосита пурра нусхабардорӣ карда шуда дар ин ё он шакл бе иҷозати муаллиф ва нашрия паҳн ва нашр шаванд.
4.5. Ба истифодабарандагон тағйир додан, паҳн намудан, нашри маводҳои электронӣ бо мақсадҳои ҷамъиятӣ ва тиҷоратӣ манъ аст.
5. Ҳуқуқҳои маъмурияти китобхонаи электронӣ
- Мустақилона шакл ва ҳаҷми ҷуброни зарари расондашудаи истифодабарандагонро дар асоси Низомномаи китобхона ва мувофиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи фаъолияти китобдорӣ» муқаррар кунад.
- Барои нусхабардории китобҳои ёдгорӣ ва дигар ҳуҷҷатҳои барои нигоҳдории доимӣ муайяншуда маҳдудият муқаррар кунад.
6. Ӯҳдадориҳои маъмурияти китобхонаи электронӣ
6.1. Тамоми маводҳои ба китобхонаи электронӣ пешниҳодгардидаро дар сурати ба сиёсати давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аснодҳои меъёрию ҳуқуқӣ зид набудан ба захираи китобхона ворид менамояд.
6.2. Маълумоти шахсии истифодабарандагонро фақат дар асоси муқаррароти «Қоидаҳои нигоҳдошти махфият ва истифодаи китобхонаи электронӣ» муайяншуда коркард намояд.
6.3. Ҳифзи махфияти маълумоти шахсии истифодабарандагон, истифодаи дурусти маълумот ва пешгирии дастрасии беиҷозат ба онҳо тавассути чораҳои кофии техникию ташкилӣ таъмин намояд.
6.4. Бе иҷозати истифодабаранда маълумоти истифодабарандагонро бо дигарон қисмат накунад.